Toen de fotografie in de 19e eeuw opkwam om de dromen van bevroren noorderlingen over Italië te verbeelden als, afhankelijk van het perspectief, een onsterfelijk kunstland van herontdekte oudheid of een zalig natuurgebied, en de vedutisten en het eigen schetsboek verving, was Italië nog een agrarische staat. Pas in 1861, na een reeks opstanden en oorlogen, verenigd uit een lappendeken van vorstendommen en kleine staten tot een natie, had het land moeite met de industrialisatie, die zich grotendeels beperkte tot het grootstedelijk gebied van Milaan, Turijn en Genua. Van de 30 miljoen inwoners waren er in 1880 ongeveer slechts 400.000 industriële arbeiders.

De talrijke reizigers uit Frankrijk, Engeland, Duitsland of de VS – het massatoerisme stond op het punt het erfgoed van de Grand Tour en de Romantiek over te nemen – troffen een bevolking aan die nog grotendeels gevangen zat in eeuwenoude traditionalisme, op ogenschijnlijk onaangetaste landschappen zoals het schilderachtige Lago Maggiore met zijn indrukwekkende bergachtergrond, de Ligurische kust of de eenzame Campagna en steden als Venetië, Florence, Bologna, Milaan, Rome, die vreemd afstandelijk en dromerig leeg leken.

Net als reisverslagen uit vroegere eeuwen nodigen ook de foto’s in deze bundel uit tot een ontdekkingsreis door de tijd. Ze volgen de klassieke bezichtigingsroute van kunstminnende Italiëgangers, maar richten ook de blik op de sociale werkelijkheid in de schaduw van monumenten en bezienswaardigheden. Een historisch panorama dat niet alleen toegewijde Italiëfans zal boeien.